HISTORIJA | Januar 8, 2022

485 godina Gazi Husrev-begove medrese

Na današnji dan, 8. januara 1537. godine u Sarajevu je osnovana Gazi Husrev-begova medresa. To je najstarija odgojno-obrazovna ustanova na prostoru jugoistočne Evrope i jedna je od rijetkih u svijetu koja u kontinuitetu radi 485 godina

485 godina Gazi Husrev-begove medrese

Na današnji dan, 8. januara 1537. godine u Sarajevu je osnovana Gazi Husrev-begova medresa. To je najstarija odgojno-obrazovna ustanova na prostoru jugoistočne Evrope i jedna je od rijetkih u svijetu koja u kontinuitetu radi 485 godina.

Osnovana je, prema osmanskim historijskim izvorima, 26. redžepa 943. godine (8.januar 1537. godine po gregorijanskom kalendaru).
 
 Osnivač medrese je sin bosanskog plemića Ferhat-bega i sultanije Seldžuke te unuk turskog sultana Bajazida II odnosno praunuk Sultana Mehmeda Fatiha. Gazi Husrev-beg bio je namjesnik Bosanskog sandžaka u više navrata, a poznat je po svom velikom doprinosu unapređenju strukturalnog razvoja urbanog područja Sarajeva, kao i po brojnim vojnim podvizima diljem Balkana.

Husrev je po otvaranju medrese u svojoj vakufnami istakao da se u školi pored duhovnih i tradicionalnih znanosti, izučava i ono što bude potrebno sa obzirom na običaj i mjesto, Gazi Husev-begova medresa je tako sve vrijeme svog postojanja bila znanstveno-pedagoška ustanova u skladu sa prilikama i vremenom u kojem je djelovala.

Gazi Husrev-begovu medresu, prekoputa istoimene džamije, u starom dijelu grada Sarajevo, Gazi Husrev-beg je sagradio u spomen na svoju majku princezu Seldžuku i dao joj, najprije, ime “Seldžukija”. U narodu je kasnije, zbog olovnog pokrivača na krovu, nazvana i Kuršumlija.

Kao arhitektonski spomenik, piše vakuf-gazi, ova medresa spada u najljepše spomenike starog Sarajeva i po svojoj ljepoti nimalo ne zaostaje iza džamije.

Pročelje Kuršumlije medrese sa ulaznim vratima i dovratkom nadvisuje samu zgradu medrese, što na posjetioca ostavlja snažan dojam zbog izuzetne ljepote. Nad vratima su u pravilnim nizovima poredani stalaktiti koji potpuno ispunjavaju prema gore zasvođenu udubinu u masivnom dovratku. Sa obje strane dovratka isklesane su u stijeni dvije poligone udubine, a svaka je prema gore nadvišena sistemom stalaktita koji se postepeno sužava. Nad ulaznim vratima medrese nalazi se kamena ploča, veličine 180 X 60 cm na kojoj je uklesan natpis u stihovima na arapskom jeziku, navodi se na stranici Gazi-vakufa.

Gazijina medresa je svojevremeno bila jedinstvena školska ustanova na Balkanu i po rangu joj nije bilo premca sve do samog Carigrada. Zbog toga se danas Kuršumlija sa pravom može smatrati pretečom današnjeg Sarajevskog univerziteta, a posebno Fakulteta islamskih nauka i Pravnog fakulteta.