HISTORIJA | Maj 16, 2022

Bitka za Pofaliće: Kako je "Grom" spasio Sarajevo

Na današnji dan 1992. godine odigrala se presudna bitka za odbranu Sarajeva, čuvena Pofalićka bitka. U akciji kodnog naziv Grom srpski agresor je onemogućen u nastojanju da presječe grad na dva dijela, tako što bi spojili Pofaliće sa tada opkoljenom Grbavicom.

Bitka za Pofaliće: Kako je "Grom" spasio Sarajevo

Kada je 15. maja 1992. godine u 13.30 sati komandir srpske policije Novo Sarajevo Lazo Bojanić dao ultimatum Bošnjacima sarajevskog naselja Pofalići da predaju oružje, niko nije ni slutio da će se dan kasnije odigrati bitka koju će mnogi svrstati u jednu od najznačajnijih i najpresudnijih bitaka tokom odbrane RBiH.

Na današnji dan prije tačno 30 godina u glavnom gradu Bosne i Hercegovine odigrala se Pofalićka bitka kodnog naziva “Grom”. Bila je to presudna bitka za Sarajevo. Na tom dijelu grada, Sarajevo je bilo „najtanje“, a plan srpskog agresora je bio presijecanje Sarajeva preko Novog Sarajeva, spajanje linije Žuč – Pofalići sa tadašnjom kasarnom Maršal Tito u kojoj su se još uvijek nalazili ostaci bivše JNA i s okupiranom Grbavicom, koja je vazdušnom linijom 500 metara udaljena od kasarne.

U ranu zoru, jedan sat prije nego što je agresor krenuo u akciju, Armija Republike Bosne i Hercegovine bila je spremna, krenula je u akciju i spriječila namjeru koja bi sasvim sigurno tok rata odredila u drugom pravcu. Iako slabije naoružana, Armija Republike Bosne i Hercegovine je pobijedila neprijatelja i spriječila potpunu blokadu Sarajeva.

U napadu na srpske položaje krenula su dva pofalićka i velešićki odred Armije Republike Bosne i Hercegovine, u sadejstvu sa dijelovima Prvog sarajevskog odreda, grupom boraca iz Buča Potoka, specijalnom jedinicom MUP-a Republike Bosne i Hercegovine, jedinicom Vojne policije i manjim grupama boraca iz drugih dijelova Sarajeva. Odred Buča Potok dobio je zadatak da spriječi izvlačenje srpskih snaga preko Obada.

Borcima Armije Republike Bosne i Hercegovine suprotstavila se Pofalićka brigada VRS koja je brojala oko 1.700 pripadnika, paravojna formacija “Beli orlovi” sa 380 pripadnika, oko 100 srpskih policajaca i grupa paravojne formacije “Vukodlaci”.

Na glavnom pravcu napada: Hum – rezervoar – dom Gornji Pofalići, nastupale su snage Odreda Velešići, pojačane udarnim grupama TO, koje su vodili Enis Srna i Dževad Topić Topa. Njihov zadatak bio je da u sadejstvu s lijevim susjedom, Odredom Pofalići II, snažnim i iznenadnim napadom razbiju neprijatelja na prednjem kraju i izvrše prodor u cilju rasijecanja naselja, opkoljavanja i razoružavanja neprijatelja. Snage Odreda Pofalići II, sa udarnim grupama vojne policije koje su vodili Kerim Lučarević i Ismet Bajramović Ćelo, napao je pravcem: Ul. Ranka Šipke – Ul. Ruđera Boškovića – voćnjak Baždarevo – kafana “Ravna gora”

Branioci Sarajeva uspjeli su se probiti do famoznog Plavog granapa i negdje oko 11 sati su zastali, jer im je pružen jak otpor. Nakon nekoliko sati neizvjesnosti, pofalićki i velešićki borci konsolidirali su se i uništili jako mitraljesko gnijezdo na Cvijetića pekari. U završnoj fazi Pofalićke bitke značajnu ulogu odigralo je 11 boraca koji su došli u ispomoć, a kojima je komandovao Samir Pezo. Negdje u prvim večernjim satima uspjela je deblokada čete Alije Prazine.

Srpski vojnici izvukli su se preko Orlića i Žuči prema Vogošći i Rajlovcu, a dio ih je skinuo uniforme i preko Dolac Malte uspio pobjeći na Vraca.

U Pofalićkoj bici poginuli su branioci Sarajeva Edin Krako Deba, Miralem Miradžija i Muris Đelkić Čičak.

U toku same bitke Ratko Mladić, tek imenovani komandant tek osnovane Vojske RS, tražio je od generala Miloša Baroša, komandanta kasarne Maršal Tito, da iz nje pokrene tenkovsku jedinicu bivše JNA. U neko doba, ljut što Baroš oklijeva, rekao mu je: “Generale, ubij se ili obuci suknju”. General Baroš nije imao hrabrosti izvesti jedinicu iz kasarne.